Badania naukowe

Poniżej zamieszczone są baterie testów, które dotyczą uważności oraz innych aspektów psychologicznych (podane są w tytułach). Są one całkowicie anonimowe (nie trzeba podawać żadnych danych wrażliwych a podany dobrowolnie adres e-mail nie zostanie wykorzystany w żadnym innym celu, oprócz przesłania wyników). Jako wynagrodzenie za poświęcony czas mogą zostać przesłane osobie zainteresowanej (jeśli oczywiście poda adres e-mail) uzyskane wyniki oraz ich interpretacja:

1. Kwestionariusz dla uczestników Konferencji „Trening uważności” (mindfulness) jako metoda zapobiegania nawrotom w uzależnieniu – organizator Fundacja ETOH

2.Twoje mocne i słabe strony a zdolność do uważności (65 pytań – 15 minut)

3.Zaburzenia  (60 pytań – 15 minut)

3. Uważność a twórczość  (120 pytań – ok. 30 minut)

4. Uważność a prężność psychiczna (ang. resilience) i prosperowanie (ang. fluorishing) (70 pytań – 15 minut) – Uwaga: taki sam test, jak konferencji ETOH

5. Poziom lęku a doświadczenia duchowe (65 pytań – 15 minut)

Wyniki badań własnych

Poniżej zamieszczono wyniki badań porównawczych przeprowadzone na pond 1000-osobowej grupie a dotyczące zarówno osób stosujących różne praktyki medytacyjne (buddyjskie, chrześcijańskie, jogę, Medytację Transcendentalną, Tai Chi oraz oczywiście uważność)  i duchowe (modlitwa), jak i tych niepraktykujących. W badaniach wykorzystano Skróconą Wersję Pięciowymiarowego Kwestionariusza Uważności (polska adaptacja Radoń, 2014 oraz Radoń i Rydzewska, 2018) oraz Kwestionariusz Zdolności do Bycia Uważnym KZBU oraz Kwestionariusz Zaawansowania w Uważności KZU (testy niepublikowane o sprawdzonej wartości psychometrycznej).

Średnie, odchylenia i normy SW PKU

NR OB SD OP NS
Średnia 3,04 3,48 3,21 3,28 3,23
Odchylenie ,73 ,80 ,77 ,63 ,72
Centyle 30 2,60 3,00 2,80 3,00 2,80
70 3,40 4,00 3,60 3,60 3,60

NR – Niereaktywność, OB – Obserwacja, SD – Świadome Działanie, OP – Opisywanie, NS – Nieosądzanie (opis i charakterystyka psychologiczna czynników znajduje się poniżej – ponad wykresami)

Tymczasowe normy: wynik normalny (pomiędzy centylem 30 a 70) w przypadku NR znajduje się w przedziale pomiędzy 2,60 a 3,40, czyli niska niereaktywność (czyli wysoka reaktywność) < 2,60 a wysoka niereaktywność >3,40.
Ponadto wynik bardzo niski = średnia-2 odchylenia, czyli 1,58 a bardzo wysoki = średnia + 2 odchylenia, tj. 4,50

 

Średnie, odchylenia i normy KZBU i KZU
ŚD OP NS OB NR DC
Średnia 3,55 3,73 3,60 3,94 3,02 3,21
Odchylenie ,74 ,81 ,91 ,68 ,84 ,84
Centyle 30 3,20 3,40 3,00 3,60 2,50 2,67
70 4,00 4,20 4,20 4,40 3,50 3,72

SD – Świadome Działanie, OP – Opisywanie, NS – Nieosądzanie, OB – Obserwacja, NR – Niereaktywność, DC- Decentracja (opis i charakterystyka psychologiczna czynników znajduje się poniżej – ponad wykresami)

Tymczasowe normy (wynik normalny znajduje się pomiędzy centylem 30 a 70)

Zaprezentowane poniżej wykresy to owoc wstępnego opracowania wyników badań, które będą stanowiły bazę aktualnie opracowywanej książki na temat efektywności praktykowanie różnych technik medytacji. Celem tej książki będzie wykazanie tej techniki (albo strategii), która jest najbardziej efektywna oraz pokazania jakie są kluczowe mechanizmy decydujące o pozytywnej efektywności oraz jakie ją osłabiają (najczęstsze błędy i nieporozumienie dotyczące praktykowania).

Czynniki uważności:

SD – Świadome Działanie (Acting with Awareness) – działanie ze świadomością tego, co się robi w danej chwili (przeciwieństwo funkcjonowania jak na „automatycznym pilocie”, w którym człowiek nie wie, co robi, jak i dlaczego)

OB – Obserwacja (Observe) – umiejętność odczuwania zróżnicowanych odczuć zmysłowych związanych z aktywnością mięśni, organów i części ciała. Jest to najbardziej obecnie – ze względu na powiązania z elementami teoretycznie niezgodnymi z obowiązującym modelem uważności – dyskutowany element uważności,

NS – Nieosądzanie (Nonjudging) – nieosądzająca i nieoceniająca obserwacja myśli, emocji i wrażeń sensualnych pojawiających się w obszarze uwagi (przeciwieństwem są powtarzające się cykle ruminacyjne o charakterze osądzającym oraz autokrytycznym)

NR – Niereaktywność (Nonreactivity) – niska reaktywność na bodźce docierające do świadomości (zwiększona istotnie zdolność do skupienia się oraz oglądu poszerzonego w stosunku do normy spektrum doświadczeń)

OP – Opisywanie (Describe) –umiejętność zdystansowanego oglądu – przewijających się przez świadomość – elementów doświadczenia wraz ze zdolnością do ich nazywania (labeling)

 

Zaawansowanie w medytacji

Obserwacja (charakterystyczna zwłaszcza dla początkowych etapów) oznacza poszerzoną wrażliwość na doznania zewnętrzne i wewnętrzne, która stanowi skutek nabrania wprawy w technikach koncentracji (wytrenowana umiejętność zatrzymywania procesów wędrowania myśli), która związana jest z poprawą jakości procesów uwagi, zwłaszcza w zakresie czujności oraz monitorowania różnorodnych bodźców.

Niereaktywność (charakterystyczna dla późniejszych etapów) to nabyta zdolność uwagi do postrzegania doświadczenia, która jest wolna od uprzedzeń i dyskryminacji (określana bywa czasem pojęciem spokoju) charakteryzująca się wprawą w reorientacji procesów uwagi (nie wymaga dużego wysiłku).


Decentracja (charakterystyczna dla najwyższego poziomu) inaczej metakognitywna świadomość (zdolność oddzielenia poczucia siebie od swoich myśli oraz uczuć), czyli poszerzona zdolność do wglądu w siebie wynikająca z posiadania dystansu do siebie połączona z akceptacją pełni doświadczenia (pogłębiona empatia jako skutek).

Wyniki badań porównawczych TMI (średnie arytmetyczne)

UWAŻNOŚĆ = 3,55

Ciekawość = 3,46

Decentracja = 3,25

Depresyjność  = 0,84

Lęk = 0,75

Stres = 1,24

 

Doświadczenie mistyczne

(Anthony, Hermans, Sterkens, 2010, adapt. Radoń, 2014)

SKALA PŁEĆ ASP odch.st. Karma odch.st. UJ odch.st. UPJP2 odch.st. MBSR od.st.
IR K 3,21 ,49 3,56 ,42 3,53 ,40 2,87 ,55 3,45 ,49
M 3,17 ,56 3,53 ,43 2,81 ,81 2,95 ,67 3,60 ,37
MI K 3,01 ,64 3,29 ,53 3,44 ,54 3,15 ,63 3,26 ,67
M 2,70 ,59 3,37 ,47 2,25 ,77 2,83 ,74 3,35 ,42
ME  K 2,75 ,76 3,23 ,67 2,90 ,75 3,25 ,62 2,89 ,84
M 2,60 ,72 3,22 ,70 1,99 ,81 3,47 ,76 3,10 ,72

IR – Interpretacja Religijna

MI – Mistycyzm Introwertywny

ME – Mistycyzm Ekstrawertywny

ASP – Akademia Sztuk Pięknych w Krakowie

Karma Kagju – grupa buddystów

UJ – Instytut Religioznawstwa UJ

UPJP2 – Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie

MBSR – grupy praktykujące MBSR

Zaburzenia (średnie arytmetyczne i odchylenia standardowe)

Zaburzenie Kobiety (N=250) Odch. st. Mężczyźni (N=100) Odch. st. UPJP2 (N=650) Odch. st. ASP (N=450) Odch. st.
Paranoidalne 3,61 2,75 3,74 2,67 3,07 1,9 3,69 2,21
Schizoidalne 3,01 2,31 3,61 2,66 2,08 1,55 2,97 1,92
Schizotypowe 3,35 2,32 3,61 2,39 1,71 1,29 3,43 2,22
Antyspołeczne 1,55 1,61 2,12 1,92 1,31 0,96 2,62 1,71
Bordeline 4,19 2,58 3,87 2,76 2,6 1,6 4,52 2,36
Histeryczne 4,47 2,37 4,82 2,39 3,48 1,71 4,09 2,09
Narcystyczne 2,30 1,99 2,87 2,11 1,68 1,42 2,45 1,99
Unikowe 3,56 2,66 3,52 2,61 2,81 1,82 3,53 2,16
Zależne 4,17 2,69 4,06 2,49 4,01 1,91 3,85 2,09
Obsesyjno-kompulsyjne 4,17 2,12 4,41 2,29 4,77 1,93 3,27 1,66

Uwaga: Trafność porównywania do średnich jest słaba, ponieważ jej wartość zależy wyłącznie od zdolności osoby do samooceny siebie oraz znajomości nozologii psychiatrycznej!

Diagnozasymptomatyka zaburzeń osobowości  (wyniki badań przeprowadzone na polskich próbkach służą jako punkt odniesienia do interpretacji własnych wyników)